logo-gr

banner-home

Φιστίκι Αιγίνης - ΠΟΠ

Το φιστίκι είναι ο καρπός της φιστικιάς (επιστ. Pistacia vera), ενός μικρού φυλλοβόλου δέντρου. Η καταγωγή του είναι από το Ιράν, το Δυτικό Αφγανιστάν και τα πρώτα του ίχνη εντοπίζονται την 7η χιλιετία π.Χ. Ο φυσιοδίφης Θεόφραστος μαθητής του Αριστοτέλη περιγράφει την φιστικιά όπως και όλα τα φυτά που έγιναν γνωστά από τις κατακτήσεις του Μέγα Αλέξανδρου. Την περίοδο του Βυζαντίου τα φιστίκια ήταν δημοφιλή και οι ταβερνιάρηδες τα πρόσφεραν μαζί με το κρασί. Σήμερα οι φιστικιές καλλιεργούνται ευρύτατα στην Ασία, στις Μεσογειακές χώρες και στην Αμερική.
Τα φιστίκια είναι από τους καλύτερους ποιοτικά και πιο νόστιμους ξηρούς καρπούς. Είναι μεγάλης θρεπτικής αξίας, πλούσια σε βιοτίνη, πρωτείνη, νιασίνη (ενισχυτικό της μνήμης) και ανόργανα άλατα. Καταναλώνονται ψημένα με αλάτι, είτε νωπά ανάλατα σαν σνακς, ενώ. χρησιμοποιούνται στη μαγειρική και στη ζαχαροπλαστική.
Κελυφωτά φιστίκια (σε αντίθεση με τα λεγόμενα αράπικα, το ενδοκάρπιο του καρπού της αραχίδας που αναπτύσσεται μέσα στη γη) καλλιεργούνται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας: στα Μέγαρα, Μαρκόπουλο, Φθιώτιδα, Εύβοια, Χαλκιδική.
Από τις δύο ποικιλίες την κοιλαράτη και τη νυχάτη, η πρώτη συνδέθηκε με την Αίγινα. Η φιστικιά καλλιεργήθηκε στηνΑίγινα από τα τέλη του 19ου αιώνα και από εκεί ξαπλώθηκε αρχικά στην Αττική και μετά στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Την πρώτη οργανωμένη φυτεία φιστικιάς στην Αίγινα, έκανε το 1896 στο κτήμα του ο Νικόλαος Περόγλου, φέροντας τη φιστικιά πιθανότατα από τη Συρία. Σταδιακά ως το 1950 η καλλιέργεια του δέντρου αυτού είχε εδραιωθεί, τότε μάλιστα για κάθε 5 κιλά φιστίκια ο παραγωγός αποκόμιζε μια χρυσή λίρα Αγγλίας. Με τέτοιο κέρδος, ο ένας μετά τον άλλον Αιγινήτες άρχισαν να φυτεύουν φιστικόδενδρα της ομώνυμης ποικιλίας "Αιγίνης"ή κοιλαράτης, η οποία θεωρείται αρκετά παραγωγική με καρπούς πολύ καλής ποιότητας που υπερτερούν των ξένων (Ιράν, Τουρκία, Συρία, Καλιφόρνια ΗΠΑ). Το γεγονός πως η αιγινήτικη φιστικιά αξιοποιεί τα φτωχά, ασβεστώδη εδάφη του νησιού σε συνδυασμό με το ξηρό περιβάλλον του, την περιορισμένη άρδευση και τη γειτνίαση των δέντρων με τη θάλασσα προσδίδουν στο φιστίκι αυτό ιδιαίτερα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, εξαιρετική γεύση και άρωμα. Οι ιδανικές κλιματολογικές συνθήκες του νησιού αλλά και η σύσταση του εδάφους προσδίδουν στο αιγινίήτα άλλα φιστίκια, ώστε δίκαια να χαρακτηρίζεται ως το καλύτερο φιστίκι διεθνώς. Από το 1997 το φιστίκι Αιγίνης είναι προϊόν ΠΟΠ.
Η ζήτηση για το φιστίκι Αιγίνης δεν περιορίζεται εντός των ελληνικών συνόρων, αλλά αρκετές χώρες από την Ευρώπη, όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Αγγλία, εισάγουν ποσότητες από τη χώρα μας.
Η συνολική παραγωγή των κελυφωτών φιστικιών τύπου Αιγίνης στην Ελλάδα φθάνει συνήθως στους 8.000-10.000 τόνους ετησίως, ενώ η Αίγινα παράγει περί τους 600-800 τόνους ετησίως.
Με τη στρεμματική απόδοση να κυμαίνεται μεταξύ 250-380 κιλά 700 νησιώτες που στην πλειονότητά τους δεν είναι αγρότες καλλιεργούν το φιστίκι Αιγίνης. Οι μισοί είναι μέλη του τοπικού Αγροτικού Συνεταιρισμού Φιστικοπαραγωγών που έχει αναλάβει τη συγκέντρωση, την επεξεργασία, την τυποποίηση και την εμπορία του αιγινήτικου φιστικιού.
Η φιστικιά είναι δέντρο που δεν αντέχει την πολλή υγρασία. Αναπτύσσεται καλύτερα σε κρύο και σύντομο χειμώνα χωρίς πολλές βροχές και μακρύ και ζεστό καλοκαίρι. Οι ρίζες της μπαίνουν βαθιά μέσα στο έδαφος και έτσι είναι εξαιρετικά ανθεκτική στην ξηρασία, περισσότερο ακόμα και από την ελιά. Πάντως χρειάζεται και πότισμα κατά καιρούς και ειδικά όταν η ξηρασία είναι παρατεταμένη. Το χώμα που προτιμά είναι αμμοπηλώδες με πολύ ασβέστιο.
Το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Απριλίου τα φιστίκια αρχίζουν να δένουν. Τον Ιούνιο εμφανίζεται το σπέρμα, ενώ τον Ιούλιο οι καρποί είναι ακόμα άγουροι, αλλά το τσόφλι έχει ξυλοποιηθεί. Οι γεμάτοι καρποί κατά την ωρίμανση αποκτούν μιά ροζ-κόκκινη απόχρωση στο μέρος που τα βλέπει ο ήλιος. Όταν ο φλοιός γίνει μαλακός και ξεκολλάει από το τσόφλι εύκολα, σημαίνει η ωρίμανση ολοκληρώθηκε. Τον Αύγουστο ξεκινά η συγκομιδή όπου με ράβδους τυλιγμένους με πανιά για να μην πληγώνονται τα δέντρα τινάζουν τους καρπούς και στη συνέχεια συλλέγονται τσουβαλιάζονται και οδηγούνται όσο το δυνατόν γρηγορότερα στις αποφλοιωτικές μηχανές για να μη μαυρίσει το τσόφλι. και δεν είναι εμπορεύσιμοι. Ακολουθούν οι δειγματοληπτικοί και χημικοί έλεγχοι, μια πρώτη χειροδιαλογή και περνούν από ειδικά αποφλοιωτικά μηχανήματα. Τα καθαρισμένα φιστίκια ρίχνονται σε νερό και όσα επιπλέουν απομακρύνονται ως κούφια. Τα γερά στεγνώνουν στον ήλιο για ένα τριήμερο, για να μη μαυρίσει το κέλυφός τους.
Κατά την τυποποίηση το τελικό προϊόν πρέπει να είναι φιστίκια ανοικτά σχεδόν 100%. Ακολουθεί επαναλαμβανόμενο πλύσιμο και ανακάτεμα με αλάτι και κιτρικό οξύ, προτού ψηθούν σε ειδικό φούρνο. Στο τέλος συσκευάζονται σε σακουλάκια (200-1.000 γραμμαρίων) που καταλήγουν στα καταστήματα λιανικής. Λίγες ποσότητες φτάνουν και χύμα σε επιλεγμένα καταστήματα πανελλαδικά μέσω του δικτύου διανομής του Συνεταιρισμού, το οποίο διατηρεί και πρατήριο λιανικής στην παραλία της Αίγινας.
Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αίγινας ιδρύθηκε το 1947. Από την αρχή της δεκαετίας του 1970 επιχειρήθηκε από τα μέλη του Συνεταιρισμού και ειδικότερα από αυτούς που ασχολούνταν με την καλλιέργεια της φιστικιάς να δημιουργηθεί ένα τμήμα μέσα στην οργάνωση, που θα συγκέντρωνε , θα επεξεργαζόταν και θα εμπορευόταν για λογαριασμό τους το φιστίκι Αιγίνης κάνοντάς το ανταγωνιστικότερο. Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί μια θετική οικονομική παρέμβαση στα μέλη και γενικότερα στους οι καλλιεργητές του νησιού, ώστε αυτοί να μην βρίσκονταν εγκλωβισμένοι στις χαμηλές τιμές που τους πρόσφεραν οι ντόπιοι και Αθηναίοι έμποροι ξηρών καρπών.
Η στήριξη του εγχειρήματος από τους συνεταίρους και το πέρασμα από την εμπορία άψητου νωπού φιστικιού στο επώνυμο συσκευασμένο προϊόν είχαν αποτελέσματα .H εξάπλωση του δικτύου πωλήσεων σε όλη την Ελλάδα και την Κύπρο αλλά και οι νέες απαιτήσεις στο τομέα της επεξεργασίας και τυποποίησης αναγκάζουν το Συνεταιρισμό να κατασκευάσει σύγχρονη αποθήκη, την οποία στη συνέχεια εξοπλίζει με ψυκτικούς θαλάμους αποθήκευσης του φιστικιού και να δημιουργήσει εγκαταστάσεις φουρνίσματος. Παρ' όλες τις προσπάθειες του Συνεταιρισμού και των μεμονωμένων καλλιεργητών, μεταποιητών, εμπόρων το Αιγινήτικο φιστίκι δεν φαίνεται να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της εποχής.
Το 2008 ο Σύλλογος Ενεργών Πολιτών Αίγινας οργανώνει μια ιδιαίτερα πετυχημένη ημερίδα με τον ευρηματικό τίτλο "Βάστα Καημένη Φιστικιά". Σκοπός της εκδήλωσης ήταν να αναδειχθούν οι πιθανότητες νέων μεθόδων καλλιέργειας, οι σύγχρονοι τρόποι προώθησης του προϊόντος στις πολύ πια ανταγωνιστικές αγορές, χωρίς να παραληφθούν και θέματα που σχετίζονται με προβλήματα όπως η αστικοποίηση, η οικολογική ισορροπία και η φυσιογνωμία του νησιού. Δεκάδες σημαντικοί Έλληνες και ξένοι εισηγητές παρουσιάζουν εικόνες και πρακτικές της παγκοσμιοποιημένης γεωργίας, πορίσματα και απόψεις από πρόσφατες επιστημονικές έρευνες, τις εξελίξεις των νέων τεχνολογιών και αναλύουν τις σύγχρονες μεθόδους marketing. Στη συνάντηση συμμετέχει και μια αντιπροσωπεία φιστικοπαραγωγών από την Σικελική πόλη Bronte που βρίσκεται στους πρόποδες της Αίτνας και όπου το προϊόν τους έχει περίπου τα ίδια χαρακτηριστικά με το Αιγινήτικο φιστίκι. Οι περιγραφές τους για τους τρόπους αξιοποίησης του πολύτιμου γι' αυτούς καρπού όχι μόνο σαν τρόφιμο με πολλαπλές γαστρονομικές εφαρμογές, αλλά και στην παραγωγή καλλυντικών και φαρμάκων, εφαρμόζοντας και για τις δύο περιπτώσεις σύγχρονες τεχνικές μάρκετινγκ και δημιουργικής διαφήμισης, εντυπωσιάζουν τους Αιγινήτες. Πόσον μάλλον όταν μαθαίνουν ότι ο "πράσινος χρυσός" του Bronte έχει θέση στο ύμνο της πόλης και ότι αποτελεί έμβλημα με αναβαθμισμένη αξία. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα για τη δημιουργία του Fistiki Festi, ενός φεστιβάλ που θα είχε σαν στόχο την ανάδειξη και προβολή του φιστικιού και που παρουσιάστηκε την αμέσως επόμενη χρονιά. Από εκείνη τη στιγμή το Φεστιβάλ Φιστικιού, αγκαλιάζεται από όλο τον κόσμο και καθιερώνεται ως η μεγάλη σύγχρονη γιορτή της Αίγινας, μια γιορτή που την χαίρονται οι ντόπιοι και χιλιάδες επισκέπτες.
Έτσι από το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Σεπτέμβρη κάθε χρονιάς, όταν το φιστίκι έχει μαζευτεί, ψηθεί και έχουν ετοιμασθεί όλες οι λιχουδιές που παράγονται απ' αυτό, ξεκινά το Φεστιβάλ, το πανηγύρι της χαράς. Γιατί εκτός του εμπορικού κομματιού με τα δεκάδες στημένα καλόγουστα περίπτερα στην προκυμαία που διαλαλούν τις λιχουδιές και την πραμάτεια τους με βάση το φιστίκι, οι εκδηλώσεις επεκτείνονται σ' όλο το νησί και περιλαμβάνουν εκδηλώσεις πολιτιστικού και οικολογικού χαρακτήρα. Εκθέσεις ζωγραφικής, συναυλίες μουσικής, θεατρικές παραστάσεις, γαστρονομικές βραδιές, διαγωνισμοί μαγειρικής, παιδικά δρώματα. Η γιορτή ξεδιπλώνεται παντού και η τέχνη πλημμυρίζει όχι μόνο εκθεσιακούς χώρους αλλά και τα καφενεία, τα μπακάλικα, την ψαραγορά, τα μπαράκια, τους δρόμους και τα σοκάκια.
Ένα από τα ομορφότερα δρώμενα του τέταρτου Fistiki Fest της Αίγινας (2012) ήταν το παραμύθι του «Δράκου και της Φιστικιάς». Μια πομπή παιδιών αφού διέσχισε την παραλία της πόλης συνοδεία μουσικής μεταφέροντας το σύμβολο της φιστικιάς που την ακολουθούσε ένας τεράστιος δράκος –φτιαγμένα και τα δύο στο εργαστήρι κατασκευών από τα ίδια παιδιά – έφθασε στο λιμάνι , επιβιβάστηκαν σε βάρκες για να κάψουν τον δράκο στη μέση της θάλασσας προς μεγάλη τέρψη των θεατών. Το δρώμενο συμβολίζει τους εχθρούς που απειλούν το δένδρο, είτε είναι οι αρρώστιες είτε ανθρώπινη αδιαφορία, είτε η οικοπεδοποίηση των χωραφιών, εχθροί που έχουν καταστρέψει ήδη το 25% του αιγινήτικου φιστικιώνα.
Στο τέταρτο φεστιβάλ της φιστικιάς, τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη προσπάθεια, φάνηκε ξεκάθαρα ότι η φιστικοκαλλιέργεια μπήκε πανάξια στο επίκεντρο της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής ζωής του νησιού. Και το γιόρτασαν όλοι αυτό. Μικροί και μεγάλοι, ντόπιοι και επισκέπτες. Πολύ περισσότερο οι τοπικοί μάγειρες με καθοδηγητή τον δημιουργικό σεφ Δημήτριο Κάππο που παρουσίασαν δεκάδες συνταγές που δεν τις χωράει ο νους με βάση το φιστίκι. Σαλάτες φρέσκες, μελιτζανοσαλάτες, αλλαντικά, λουκάνικα, πατέ, τυροκομικά, σνίτσελ παναρισμένα με φιστίκι, σαρδέλες με φιστίκι και βέβαια αμέτρητα γλυκά κουταλιού, παστέλια, μαντολάτα, σοκολάτες, κέικ, κουλουράκια, λικέρ και πολλά άλλα.
ΚΑΠΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΠΠΟΥ ΑΠΟ ΤΟ «ΚΑΠΠΟΣ ΕΤΣΙ» ΜΕ ΦΙΣΤΙΚΙ ΑΙΓΙΝΗΣ:
1)Φέτα σε κρούστα φιστικιού με ξύδι μπαλσάμικο και μέλι
2)Μελιτζανοσαλάτα με καβουρδισμένο φιστίκι και γιαούρτι
3)Κοτόπουλο παναρισμένο σε φιστίκι με σάλτσα μουστάρδας
4)Πράσινη σαλάτα με γραβιέρα Κρήτης και vinegrette φιστικιού
5)Ζυμαρικά με φρέσκια κρέμα και πέστο φιστικιού
6)Τυρομπαλάκια ελληνικών τυριών (ανθότυρο, φέτα, μανούρι) τυλιγμένα σε φιστίκι
7)Φιλέτα σαρδέλας γεμιστά με φιστίκι , μαιντανό και σκόρδο
8)Σκορδαλιά με ψωμί και φιστίκι
9)Πίτα με μαραθόρυζα, κολοκύθια , μυζήθρα και φιστίκια
10) Σαγανάκι με λουκάνικο γεμιστό με φιστίκι , κόκκινη σάλτσα και φέτα

Πρόσθετες Πληροφορίες

  • Map for Products: 37.750494,23.429176
  • Τύπος: ΠΟΠ
  • Περιοχή: Αίγινα

Προσθήκη σχολίου